Proteinler, doğal olarak bulunan 20 çeşit amino asitten oluşan makromoleküllerdir. Proteinlerin dört yapısal düzeyi tanımlanmıştır:
- Birincil yapı(Primer),
- İkincil yapı(Sekonder),
- Üçüncül yapı(Tersiyer),
- Dördüncül yapı(Kuarterner)
Birincil Yapı
Birincil yapı amino asit dizisidir. Amino asitlerin peptit bağlarıyla birbirlerine bağlanıp oluşturdukları düz polimer (polipeptit) zinciri, proteinin birincil yapısını ifade eder.
İkincil Yapı
Bir polipeptid zincirinin düzenli sarmallar(α-sarmal) ve tabaka yapıları(β-plaka) halindeki katlanma motifleri ve düzensiz dönüşlerini ifade etmektedir. Dönüşler 3-6 aminoasitten meydana gelmekte ve proteinin omurgasının yapısal olarak büyük bir bölümünü kapsamaktadır. Kısaca proteinlerin ikincil yapısında üç bileşen ayırt edilebilmektedir. α-sarmal, β-plaka ve dönüşler.
Üçüncül Yapı
İkincil yapı elemanlarının daha üst düzeyde katlanmalarıyla oluşur. Yan zincirlerin arasındaki etkileşimlerinden dolayı oluşur. R grupları üçüncül yapının şeklini belirler.
Dördüncül Yapı
Dördüncül yapı birkaç protein veya polipeptit zincirinin (bu bağlamda bunlara protein altbirim denir) bir araya gelmesinden meydana gelir.
Kaynaklar
- Uygulamalı Biyoinformatik (Selzer · Marhöfer · Koch | Tunçer · Ay)
- https://tr.khanacademy.org/science/biology/macromolecules/proteins-and-amino-acids/v/tertiary-structure-of-proteins
- https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2020485
- https://pdb101.rcsb.org/learn/paper-models/creating-paper-models-of-protein-domains
