Rekombinant DNA Teknolojisi, doğada kendiliğinden oluşması mümkün olmayan ve genellikle birbirinden farklı biyolojik türlerden elde edilen DNA moleküllerinin genetik mühendisliği teknolojisiyle kesilmesine ve elde edilen farklı DNA parçalarının birleştirilmesi işlemlerini kapsayan bir teknolojidir. Bu işlem sonunda üretilen yeni DNA molekülüne verilen isim Rekombinant DNA yani kısaca rDNA’dır.
Rekombinant DNA teknolojisinin uygulaması şu şekilde özetlenebilir;
- Bir organizmadan elde edilen, istenilen özelliğe sahip DNA parçalarının vektöre bağlanması ve rDNA elde edilmesi,
- rDNA moleküllerinin uygun konak hücreye transformasyon, transdüksiyon veya konjugasyon ile entegre edilmesi,
- rDNA’nın konak hücrede çoğaltılması ve hücre bölünmesi,
- Yavru hücrelerde yeni genin ifadesi ve ürünün eldesi.
KULLANIM ALANLARI
Bakterilerde bol miktarda protein ürettirilir. Bunlara örnek:
- Büyüme hormonu ürettirilir: Cüce çocukların büyümesini sağlar.
- Interferorn: Virüslere karşı vücudumuzu savunur.
- İnsülin hormonu: Şeker hastaları için
- Faktör 8: Hemofili hastaları için
- Erythropoietin: Kırmızı kan hücresinin tetiklenmesini sağlar
- Deterjanlardaki enzimlerin üretiminde
Bakteriler Arasında Genetik Madde Aktarımı
Bakteriler arasında genetik madde aktarımı 3 şekilde gerçekleşir.
1- Konjugasyon
Alıcı ve verici bakteriler arasında köprü kurularak, seks pilusları aracılığı ile DNA segmentlerinin aktarılması. Aktarılan DNA, verici hücre kromozomunun tamamı ya da bir kısmının kopyası olabilir ya da 1 Mb uzunluğuna kadar plazmite entegre olmuş kromozomal DNA parçası olabilir. İkinci durum epizom transferi olarak adlandırılır.
2- Transdüksiyon
Bakteriyofaj aracılığı ile 50 kb ya da civarında DNA segmentlerinin aktarılmasıdır.
3- Transformasyon
Verici bakteri hücresi tarafından ortama bırakılmış nadiren 50kb'dan büyük bağımsız hücre dışı DNA’nın alıcı bakteri tarafından alınması, böylece bakteriden bakteriye genetik materyal aktarılması ve yeni bileşen (rekombinant) bakteriler oluşmasına transformasyon denir.
